Geleide natuurwandeling in het Vlaams natuurreservaat 'de Zwinduinen'

De Zwinduinen, het belangrijkste en meest gevarieerde duingebied aan de Oostkust.

De Zwinduinen is een voor Belgische normen vrij groot duingebied met alle mogelijke duinbiotopen die je maar kunt bedenken. Vochtige duinvalleien en duingraslanden, droge duingraslanden, mos- en grijze duinen in een mozaïek met duinstruweel in het noorden, duinbos centraal in het gebied en begraasde duinweiden in het zuiden van het gebied. In de buitenduinen zijn bovendien nog enkele duinpannen met een zoete duinpoel. Dit zeer gevarieerde duinlandschap zorgt er voor dat in dit duingebied altijd wel een aantal leuke waarnemingen te doen zijn en dat ongeacht de weersomstandigheden en de periode van het jaar. Waar de meeste duingebieden op heden met de aanhoudende hitte en droogte een volledig verdort gebied zijn, zijn vooral de vochtige duinpannen in de Zwinduinen nog groen met diverse bloeiende planten, waaronder zeldzaamheden als Parnassia en de drie soorten Duizendguldenkruid.
Bovendien is het gebied een kerngebied van de verspreiding van de vrij zeldzame grasgroene Boomkikker, waarvan de jonge exemplaren van dit jaar in deze periode zonnend tussen het braamstruweel te ontdekken zijn, ook al is het voor het ogenblik nog niet duidelijk hoe sterk de lange droogte de overleving van de larven en jonge Boomkikkertjes beïnvloed heeft. Vorig jaar waren er jammer genoeg slechts weinig jonge Boomkikkertjes te ontdekken.
De verandering van het klimaat brengt een aantal opvallende veranderingen teweeg in de natuur. Veel planten zijn dit jaar een maand tot bijna anderhalve maand vroeger in bloei gekomen dan pakweg 5 à 10 jaar geleden. Ze hebben zich bovendien gehaast om toch maar zaad te zetten, vooraleer ze volledig uitdroogden. Maar zelfs in de droge duingraslanden zijn nog een aantal opvallende soorten in bloei aan te treffen, zoals de vrij zeldzame Driedistel.
Het is intussen voor elkeen die zich een beetje met natuur bezighoudt, algemeen geweten dat we in onze natuur steeds meer zuidelijkere soorten aantreffen. Denken we maar aan een aantal zuidelijke vogelsoorten, zoals Kleine zilverreiger, Graszanger (vroegere Waaierstaartrietzanger), Cetti’s zanger, die aan areaaluitbreiding gedaan hebben en nu het jaar rond bij ons aanwezig zijn en zelfs niet naar het zuiden trekken om te overwinteren, zoals je van dergelijke soorten zou verwachten. Dit is de laatste jaren tijdens het zomerhalfjaar vooral ook te zien aan een aantal insectensoorten die bij ons nu vrij algemeen of in veel grotere aantallen aanwezig zijn, zoals het Zuidelijk spitskopje (sprinkhaan), de Harkwesp en Zwervende & Zuidelijke heidelibel om maar enkele soorten te noemen.

Thema natuurwandeling: Zomerse natuur rond duin en plas.

Het 222 ha grote duingebied de Zwinduinen heeft nu nog een aantal bloeiende planten en gonst van het leven. We vinden er de vrij zeldzame vegetatie van zowel vochtige duingraslanden en duinweiden, als van de zeer droge duingraslanden van de buitenduinen. Vlinders, zweefvliegen en bijen bezoeken de nectarrijke bloemen. In de graslanden zien we soorten als Oranje & Bruin zandoogje, Icarusblauwtje en zelfs Kleine vuurvlinder. De flora zorgt voor het basisvoedsel voor heel wat organismen, die op hun beurt weer tot voedsel dienen van de volgende trap in de voedselpiramide.
Tijdens het zomerhalfjaar treffen we ook talrijke sprinkhanen aan, zoals de prachtige Grote groene sabelsprinkhaan die in de ruigere grasvegetatie aanwezig is & de vrij zeldzame Blauwvleugelsprinkhaan die typisch is voor de schrale zandgronden & mosduinvegetatie. En in de ruigere grasvegetatie van het duin zien we hier en daar het web van de prachtige Tijgerspin, een soort die hier duidelijk in opmars is.
Op warme, zonnige dagen zitten in het braamstruweel aan de duinbosrand op heden een massa juveniele Boomkikkertjes door hun goede schutkleur voor het ongeoefende oog bijna onvindbaar, te zonnen.
De talrijke poelen trekken in deze periode bovendien ook diverse soorten libellen aan, zoals de prachtige Paardenbijter, die op hun trek gevolgd worden door naar het zuiden trekkende Boomvalken, die in deze periode vooral jacht maken op allerhande glazenmakers. Ook de Gewone oeverlibel en de Grote keizerlibel zijn dikwijls jagend over het water aan te treffen. Maar ook steltlopers zoals Witgatje, Groenpootruiter, Regenwulp en Oeverloper hebben hun trek naar het zuiden reeds aangevat en deze laatsten foerageren soms rond de poelen en in de duinweiden.

Afspraak: om 14:00 uur aan het Oosthoekplein te Knokke-Het Zoute.
Praktisch: Verrekijker en eventueel loep aangeraden.
Organisatie: Natuurexploratie – www.natuurexploratie.be
Gids: Patrick Demaecker - tel. 050/51.91.01 of
Deelname: Voorinschrijving uiterlijk vòòr 22:00 uur de dag vòòr de wandeling via website www.natuurexploratie.be verplicht. Gratis voor leden van Natuurexploratie. Andere deelnemers 2,50 euro en max. 5,00 euro/gezin. Kinderen onder de 12 jaar gratis. Voor niet-leden voorafbetaling deelnameprijs door storting op rekening verplicht (zie info website).